थारु राष्ट्रिय दैनिक
भाषा, संस्कृति ओ समाचारमूलक पत्रिका
[ थारु सम्बत ०७ माघ २६४९, मंगर ]
[ वि.सं ६ माघ २०८२, मंगलवार ]
[ 20 Jan 2026, Tuesday ]

अक्षर नैचिन्हल राजकुमारीके गाउँ सम्हर्ना साहस

पहुरा | ६ माघ २०८२, मंगलवार
अक्षर नैचिन्हल राजकुमारीके गाउँ सम्हर्ना साहस

इन्द्राकुमारी केसी
सुखड, ६ माघ ।
कैलालीके घोडाघोडी नगरपालिका–१० आमखोइया शिविरके ५१ वर्षीया राजकुमारी चौधरी ‘भलमन्सा’ चुनल पाँच वर्ष पूरा हुइल बा ।

थारु समुदायसे हरेक वर्ष माघ महिनामे गाउँके नेतृत्व कैना भलमन्सा चुन्न करठै । पुरुषप्रधान समाजमे महिलासे नेतृत्व लेना सहजुल नैहो । थारु गाउँमे ढेर जैसिन भलमन्सा पुरुष हुइना करठै । महिला भलमन्सा हुइल कारण राजकुमारी ढेर अपमान सहे परल । गाउँक मनैनसे भलमन्सा चुनलपाछे राजकुमारीके लाग काम कैना पक्के सहज नैरहे । घरके कामफे करेपर्ना, बाहेर गाउँक समस्या समाधान कैनाफे नेंगेपर्ना दोहोरो जिम्मेवारी रहे । “घरभिटर ओ बाहेरके काम सँगसँगे करेबेर ढेर समस्या हुए”, उहाँ कहलै, “भलमन्सा बनलपाछे कुछ पुरुष महिला हुइल कारण हेप्न, अपमान कैना करलै । महिला हुके का भलमन्सा हुइबे ? का काम करे सेक्बे ? कना तिरस्कारपूर्ण वचनफे सुने परल ।”

अपमानमे केल्ह सीमित नैरहल, ज्यान मर्नासमके धम्की आइल । कलह ओ झगडा फे हुइल । मने उ सक्कु बाटहे बेवास्ता करटी उहाँ नैरोक्ली । गाउँक झगडा मिलैना, समस्या समाधान कैना दिनरात खटली । परिवारके साथ ओ सहयोगसे उहाँहे जिम्मेवारी सम्हर्ना सहज हुइल । औपचारिक शिक्षासे समेत वञ्चित राजकुमारी कहठी, “एक कक्षाफे पह्रे नैपैनु, छाईनहे पह्राई नैपरठ कना सोचके कारण लैहरमे फे महीहे विद्यालय नैपठैलै ।” एक जाने शिक्षकसे ‘स्कुल पठाडेउ, निःशुल्क पह्रैम’ कहिके आग्रह करेबेरफे बुदु पह्रे नैठपाइल बाल्यकालके घटना उहाँ अभिन नै बिस्रैले हुइट ।

सुरु–सुरुमे अपन नाम कनासमेत उहाँहे कठिन हुए । बोल्न डर लागे । मने समयसँगे आत्मविश्वास बह्रटी गैल । भलमन्सा छनोटके लाग सुरुमे उहाँके गोसियाहे प्रस्ताव करल रहे । “अपने भल्मन्सा बनी, काम मै करम”, कहिके दुई वर्षसम गोसियक नाममे राजकुमारी काम करली । टिसरा वर्षसे भर उहाँ अपनही भलमन्सा चुन्ली । अब्बे घरमे अक्केली हुइल ओरसे जम्मेवारी सम्हर्ना गाह्रो हुइल ओरसे भल्मन्सा नैदोहरइना सोच बनाइल उहाँ बटैली । मने भल्मन्सा हुसेकलपाछे उहाँके अनुभव ओ योगदान गाउँके लाग अमूल्य बनल बा ।

भल्मन्साके जिम्मेवारीसँगे राजकुमारी खेतीपाती, बङ्गुुरपालनजैसिन काम फे करटी आइल बटी । समाजमे काहे सदा महिलाउप्पर केल्ह प्रश्न उठ्ठ कना सोचसे उहाँहे निरन्तर आघे बह्राइल । आज उहाँ आमखोइया शिविरके भल्न्सा केल्ह नाही, महिलासेफे गाउँके नेतृत्व करे सेक्ठै कना उदाहरण बनल बटी ।

भल्मन्साके हैसियतसे राजकुमारी गाउँके छोट भारी विवाद समाधान कैना, पारिवारिक झगडा मिलैना, सामाजिक कलह नियन्त्रण कैना जिम्मेवारी निभैटी आइल बटी । भल्मन्सा बनल वर्ष उहाँ गाउँमे बिजुली विस्तारके माग करली । जेकर कारण गाउँमे विद्युत् सेवा पुगल बा । सडकमे कल्भर्ट निर्माण, शौचालय निर्माणलगायतके पूर्वाधारसम्बन्धी कामफे उहाँके पहलमे सम्पन्न हुइल बटै । कृषकके लाग छेगरीपालन जैसिन आयमूलक कार्यक्रम सञ्चालन करल उहाँ बटैठी । राजकुमारी स्थानीय महिलाहे एकजुट बनैले बटी । “पुरुष ढेर जैसिन रोजगारीके लाग बाहेर जैठै”, उहाँ कहलै, “का–का माग कैना कहिके हम्रे एकजुट हुइठी ओ मिलके कामफे करठी ।”

यी संगे वडा कार्यालय, नगरपालिका, प्रहरी तथा अन्य सरोकारवाला निकायसँग समन्वय करके गाउँक समस्या समाधानके लाग पहल करटी आइल बा । गाउँलेके गुनासा, माग ओ पीडा सम्बन्धित निकायसम पुगैना उहाँके नियमित काम हो । उहाँ जात, लिङ्ग ओ वर्गके आधारमे हुइना विभेद घटैटी सामाजिक एकता ओ सद्भाव कायम कैनाफे भूमिका निर्वाह करटी आइल बटी ।

जनाअवजको टिप्पणीहरू